Bijzonder belang van privacy en vertrouwelijkheid bij psychotherapie door vrijgevestigde psychotherapeuten en psychiaters

Gegevens

Gepubliceerd op dinsdag 25 januari 2011 00:00

De Stichting KDVP ofwel de Koepel zet zich via juridische procedures in voor het behoud van privacyrechten van patiënten/cliënten in de GGZ en voor handhaving van ons medisch beroepsgeheim. In verband met de juridische procedures heeft de KDVP regelmatig overleg met gespecialiseerde juristen.

De vanaf 1-1-2008 geldende verplichting voor psychotherapeuten/psychiaters om diagnose- en behandelinformatie op de declaratie aan de zorgverzekeraar te noteren is niet alleen een doorbreking van het privacyrecht van de patiënt/cliënt maar ook van ons medisch beroepsgeheim. Kern van ons beroepsgeheim is immers dat geen informatie wordt verstrekt aan derden die niet direct zijn betrokken bij de behandeling zonder expliciete, geïnformeerde toestemming van de patiënt/cliënt.

Vertrouwelijkheid ofwel het eerbiedigen van het recht op privacy is bij psychotherapeutische behandelingen zeer belangrijk; het is in feite een voorwaarde voor een effectieve, zorgvuldige en integere psychotherapie dat de patiënt/cliënt er op kan rekenen dat hetgeen wordt besproken binnen de muren van de behandelkamer blijft.

Binnen de huidige regelgeving van het nieuwe zorgverzekeringsbestel worden patiënten/cliënten in feite gedwongen te accepteren dat behandelinformatie zonder hun toestemming wordt doorgegeven aan de zorgverzekeraar. Zonder deze (privacygevoelige) informatie worden declaraties namelijk niet meer vergoed.

Tevens worden psychotherapeuten/psychiaters vanaf 2008 verplicht om gedetailleerde datasets met diagnose- en behandelinformatie aan te leveren aan het DBC-Informatie-Systeem ofwel het DIS. Vanuit het DIS worden alle data doorgesluisd naar andere (overheids)instanties. Het CBS beschikt zelfs over een sleutel waarmee de gepseudonimiseerde data weer kunnen worden omgezet naar persoonsgegevens. Deze aanlevering van (gepseudonimiseerde) diagnose- en behandelgegevens is echter in strijd met de Wet Bescherming Persoonsgegevens en met het Verdrag voor de Bescherming van de Rechten van de Mens. Vanwege het feit dat de aanleveringen aan het DIS in feite onrechtmatig zijn, bereidt de Koepel een juridische procedure voor om hiertegen in beroep te gaan.

Op dit moment Is de KDVP verwikkeld in een juridische procedure tegen NZa, over de vanaf 1-1-2008 aan zorgverleners opgelegde verplichting om diagnose- en behandelinformatie te vermelden op declaraties aan zorgverzekeraars. Deze verplichting vormt een grootschalige, systematische inbreuk op fundamentele privacyrechten van patiënten/cliënten in de GGZ en is een onaanvaardbare doorbreking van de vertrouwelijkheid die essentieel is voor goede zorgverlening bij psychische klachten.

Op 2-8-2010 heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) uitspraak gedaan in deze procedure. De (hoogste) bestuursrechter heeft beslist dat privacy en vertrouwelijkheid van zwaarwegend belang zijn voor zowel de patiënt/cliënt als voor de behandeling en de hulpverlener. In deze uitspraak heeft het CBb tevens bepaald dat vrijgevestigde psychotherapeuten en psychiaters voorlopig (tot 6 weken na nieuwe beslissing op bezwaar) geen diagnostische informatie meer hoeven te vermelden op hun declaraties.

Deze voorlopige voorziening geldt alleen voor vrijgevestigde psychotherapeuten en psychiaters, maar de kernoverweging “dat privacy en vertrouwelijkheid van zwaarwegend belang zijn voor zowel de patiënt/cliënt als de behandeling” is van belang voor alle collega’s in de GGZ.

Op grond van deze uitspraak is de NZa nu verplicht om – met inachtneming van het grote belang van privacy en vertrouwelijkheid bij de behandeling van psychische klachten – vorm te geven aan een ander systeem van informatieverwerking dat geen inbreuk maakt op privacyrechten en het medisch beroepsgeheim. Indien een nieuwe beslissing van de NZa niet leidt tot aanpassingen die rekening houden met het belang van privacy en vertrouwelijkheid bij onze zorgverlening, dan zal de Koepel opnieuw in beroep gaan tegen deze beslissing van de NZa.

De eerder genoemde voorlopige voorziening die deel uitmaakt van de uitspraak van de CBb rechter verplicht de NZa als toezichthouder om te bevorderen, dat het vanaf 2-8-2010 mogelijk is om zonder DBC-vermelding op de rekening te kunnen declareren. Aan deze verplichting heeft de NZa tot nu toe niet effectief uitvoering gegeven. Op 18-10-2010 is door Zorgverzekeraars Nederland alleen een zgn. “werkafspraak” gepubliceerd, die in samenwerking met de NZa is opgesteld. Op grond van deze werkafspraak is het toegestaan om de diagnose op de declaratie te vervangen door drie nullen. Deze “werkafspraak” is echter ondeugdelijk en niet effectief aangezien met de voorgestelde werkwijze via de declaratiecode en/of het DBC tarief de productgroep rechtstreeks kan worden afgeleid en daarmee alsnog de diagnose kan worden bepaald.

De uitspraak van de CBb rechter impliceert dat de NZa met een regeling moet komen, waarin wél rekening wordt gehouden met privacybelangen van patiënten/cliënten bij de behandeling van psychische klachten. In de lopende procedure tegen de NZa zullen de advocaten van de Koepel de NZa/toezichthouder aanspreken op het uitblijven van deugdelijke maatregelen waarmee uitvoering wordt gegeven aan de voorlopige voorziening die door de rechter is getroffen.

Het bestuur van de stichting KDVP doet haar werk geheel kosteloos, maar de juridische procedures zijn een zeer kostbare zaak. Om onze strijd voor de privacybescherming van patiënten/cliënten in de GGZ te kunnen voortzetten, ontvangen wij graag een bijdrage in de vorm van een (kleine of grote) donatie op giro 5343705 t.n.v. van Stichting KDVP te Amsterdam.