NZa gaat opnieuw in de fout: via de HONOS+ vragenlijst wordt er vanaf 1 juli 2022 zonder toestemming van ggz-patiënten/cliënten gevoelige informatie over hun behandeling verzameld. Deze gang van zaken is vergelijkbaar met het onrechtmatig verzamelen van ROM-data in 2017.
Vanaf 1-1-2022 is het Zorgprestatiemodel als nieuwe bekostiging in de GGZ (en forensische zorg) van kracht. Het Zorgprestatiemodel heeft het DBC declaratiesysteem vervangen. Onderdeel van het Zorgprestatiemodel is een nieuw systeem van zorgvraagtypering.
In het kader van het zorgprestatiemodel heeft de NZa zorgverleners recentelijk opgelegd om per individuele patiënt/cliënt vanaf 1 juli 2022 grote hoeveelheden gevoelige behandelgegevens over de zorgvraagtypering aan te leveren via de HONOS+ vragenlijsten. Deze aanlevering omvat van elke patiënt/cliënt alle antwoorden op de HONOS+ vragenlijst, het geadviseerde zorgvraagtype en het gekozen zorgvraagtype. Er is dus niet besloten dat alleen de totaalscore van de HONOS+ vragenlijst moet worden aangeleverd, maar daarentegen is gekozen voor het verplicht opsturen van alle antwoorden op de vragen uit die vragenlijst. En dit gebeurt zonder medeweten van de patiënt/cliënt, want deze wordt hier niet over geïnformeerd. En als hulpverleners deze data niet aanleveren, kan dat hen komen te staan op een waarschuwing of zelfs uiteindelijk een dwangsom.
De NZa zegt deze informatie nodig te hebben voor het berekenen van de zorg die in de toekomst nodig zal zijn. En omdat de data gepseudonimiseerd zijn, stelt de NZa dat dit acceptabel is ook al geeft men toe dat via koppeling aan data in andere systemen (VEKTIS) de gepseudonimiseerde gegevens terug te herleiden zijn tot gegevens over “mensen van vlees en bloed”. En wij moeten de NZa – maar wellicht ook andere partijen – “op hun blauwe ogen” geloven als ze zeggen dat ze dit niet zomaar zullen doen. Maar het gaat erom dat het mogelijk is!
In een juridische procedure die de KDVP had aangespannen tegen de Autoriteit Persoonsgegevens heeft de rechter indertijd bepaald dat patiënten/cliënten in de GGZ de mogelijkheid moet worden geboden om bezwaar te maken tegen de aanlevering van behandelinformatie aan zorgverzekeraars en NZa/DIS. Daartoe kan gebruik worden gemaakt van de opt-outregeling middels afgifte van een privacyverklaring waarin wordt gesteld dat geen behandelinformatie wordt/mag worden doorgestuurd aan zorgverzekeraar en NZa/DIS. Deze privacyverklaring dient vervolgens te worden ondertekend door zowel patiënt/cliënt als behandelaar. Het is de verantwoordelijkheid van de zorgverlener om patiënten/cliënten in te lichten over de mogelijkheid om expliciet bezwaar te maken tegen deze informatie-aanlevering aan zorgverzekeraar en NZa. Indien wèl informatie wordt aangeleverd bij zorgverzekeraar en NZa kan dat dus ook alleen nadat de patiënt/cliënt heeft aangegeven hier geen bezwaar tegen te hebben. Zorgverleners die hebben verzuimd om patiënten/cliënten deze keuze voor te leggen, kunnen daar later in rechte op worden aangesproken door hun patiënten/cliënten.
Op 21 juli vindt overleg plaats tussen de NZa en tegenstanders van deze onrechtmatige gegevens-aanlevering. Laatstgenoemden streden in 2017 voor het doen stoppen van de onrechtmatige aanlevering van ROMdata aan de Stichting Benchmark GGZ (SBG). En: de behandelgegevens van GGZ-patiënten/cliënten zijn toen inderdaad twee jaar later uit de externe databank verwijderd. Ook de KDVP is bij de huidige kwestie van de HONOS+ aanlevering aan de NZa betrokken.
In het dagblad Trouw is op 21 juli jl. een artikel verschenen onder de titel “Toezichthouder verzamelt ongevraagd info over 800.000 ggz-patiënten”.
Eveneens lezenswaardig is het artikel dd 20-7-2022 van voormalig huisarts Wim Jongejan getiteld “Weerstand tegen HONOS+ (ROM) lijsten opsturen naar NZa krijgt momentum”.
En tenslotte heeft RadarZorg aan het opvragen van gevoelige medische data zonder expliciete toestemming van de patiënt/cliënt ook kort aandacht besteed.
Naar aanleiding van het hierboven genoemde overleg met de NZa is er door verontruste zorgverleners in de GGZ, (ex)cliënten en een vertegenwoordiger van het landelijk overleg cliëntenraden op 24-8 een open brief gestuurd aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en een open brief aan de NZa. Tevens heeft men een persbericht doen uitgaan. U kunt hierover meer informatie vinden in de opnieuw geactiveerde website “Stop benchmark met ROM”. Zowel de brieven aan de NZa en AP als het persbericht zijn ook op die website te vinden.
Zolang de “verplichte” aanlevering van HONOS+data aan de NZa niet is ingetrokken, raden wij alle zorgverleners aan om patiënten/cliënten te adviseren om bij aanmelding de privacyverklaring te ondertekenen, als zij de aanlevering van hun HONOS+data aan de NZa willen voorkomen. Daarmee is de privacy van patiënten/cliënten gewaarborgd en kunnen zorgverleners niet gehouden worden aan de “verplichte” aanlevering van gegevens aan de NZa.